دونخور کردن جوجههای سرلاکی یکی از مهمترین مراحل پرورش طوطیسانان است. با بهترین روش از شیرگیری جوجه عروس هلندی، کاسکو، مرغ عشق و سایر طوطیها آشنا شوید.
بهترین روش دونخور کردن جوجه های سرلاکی
دونخور کردن یا از شیرگیری جوجههای سرلاکی یکی از حساسترین مراحل پرورش طوطیسانان محسوب میشود. بسیاری از مشکلاتی که در رشد جوجهها، کاهش وزن یا ضعف سیستم ایمنی مشاهده میشود، به دلیل اشتباه در این مرحله رخ میدهد.
برخی پرورشدهندگان برای کاهش هزینهها یا فروش سریعتر جوجهها، سرلاک را زودتر از موعد قطع میکنند. در مقابل، برخی دیگر بیش از حد به تغذیه دستی ادامه میدهند و باعث وابستگی جوجه به سرلاک میشوند. در این مقاله با اصول علمی و تجربی دونخور کردن جوجههای سرلاکی آشنا میشویم.
دونخور شدن چیست؟
دونخور شدن به مرحلهای گفته میشود که جوجه بتواند به طور مستقل غذای جامد مصرف کند و دیگر وابسته به سرلاک نباشد.
در این مرحله جوجه:
- خودش غذا پیدا میکند.
- دانهها را میشکند.
- غذاهای نرم را مصرف میکند.
- وزن پایداری دارد.
- بدون دریافت سرلاک رشد طبیعی خود را ادامه میدهد.
هدف اصلی پرورشدهنده باید رسیدن به یک جوجه کاملاً مستقل و سالم باشد.
چه زمانی باید فرآیند دونخور کردن را شروع کنیم؟
یکی از مهمترین سوالات پرورشدهندگان همین موضوع است.
واقعیت این است که زمان دقیق برای همه گونهها یکسان نیست. به طور معمول:
مرغ عشق
حدود 30 تا 40 روزگی
کوتوله برزیلی
حدود 40 تا 50 روزگی
عروس هلندی
حدود 45 تا 60 روزگی
گرین چیک
حدود 50 تا 70 روزگی
کاسکو
حدود 70 تا 100 روزگی
البته این اعداد تقریبی هستند و آمادگی جوجه اهمیت بیشتری از سن آن دارد.
علائم آمادگی جوجه برای دونخور شدن
جوجهای که آماده ورود به مرحله از شیرگیری است معمولاً رفتارهای زیر را نشان میدهد:
- نوک زدن به دانهها
- بازی با غذا
- علاقه به ظروف غذا
- جویدن اشیاء مختلف
- کاهش تمایل به دریافت سرلاک
- افزایش فعالیت بدنی
- تلاش برای خوردن غذای والدین یا سایر پرندگان
این علائم نشان میدهند که دستگاه گوارش جوجه برای مصرف غذاهای جامد آمادهتر شده است.

بهترین غذاها برای شروع دونخور کردن
یکی از اشتباهات رایج، ارائه مستقیم دانههای سخت به جوجه است.
بهتر است در ابتدا از غذاهای نرم استفاده شود.
پلت مخصوص طوطیها
یکی از بهترین گزینهها برای شروع محسوب میشود.
پلتها:
- ارزش غذایی متعادلی دارند.
- هضم آسانتری دارند.
- خطر سوءتغذیه را کاهش میدهند.
دانههای جوانه زده
جوانهها نرمتر هستند و جوجه راحتتر آنها را مصرف میکند.
ارزن و تخم کتان
برای گونههای کوچکتر مانند مرغ عشق و عروس هلندی مناسب هستند.
سبزیجات نرم
مانند:
- ذرت پخته
- هویج رنده شده
- بروکلی
- نخودفرنگی پخته
میوههای تازه
در حد متعادل میتوان از:
- سیب
- گلابی
- انار
- پاپایا
استفاده کرد.
چگونه جوجه را به خوردن غذا تشویق کنیم؟
در روزهای ابتدایی، بسیاری از جوجهها فقط با غذا بازی میکنند.
این رفتار کاملاً طبیعی است.
برای تشویق جوجه:
- غذا را در چند نقطه قرار دهید.
- از ظرف کمعمق استفاده کنید.
- چند بار در روز غذا را تعویض نمایید.
- در حضور جوجه با انگشت به غذا ضربه بزنید.
- اجازه دهید سایر جوجهها را هنگام غذا خوردن مشاهده کند.
یادگیری از طریق مشاهده یکی از مؤثرترین روشها در طوطیسانان است.
کاهش تدریجی سرلاک؛ مهمترین اصل موفقیت
بزرگترین اشتباه در فرآیند دونخور کردن، قطع ناگهانی سرلاک است.
این کار میتواند باعث:
- کاهش شدید وزن
- استرس
- ضعف سیستم ایمنی
- اختلال رشد
شود.
روش صحیح این است که:
- ابتدا غذای جامد را در اختیار جوجه قرار دهید.
- همچنان سرلاک را طبق برنامه ارائه کنید.
- به تدریج تعداد وعدههای سرلاک را کاهش دهید.
- وزن جوجه را مرتب کنترل کنید.
- تنها زمانی سرلاک را حذف کنید که جوجه به خوبی غذا بخورد.
کنترل وزن در دوران دونخور شدن
پرورشدهندگان حرفهای روزانه وزن جوجه را ثبت میکنند.
در این دوره کاهش جزئی وزن طبیعی است، اما افت شدید وزن نشانه خطر محسوب میشود.
بهتر است از ترازوی دیجیتال دقیق استفاده شود.
اگر وزن جوجه به سرعت کاهش پیدا کند باید روند کاهش سرلاک متوقف شود.

اشتباهات رایج هنگام دونخور کردن
قطع ناگهانی سرلاک
شایعترین علت شکست در از شیرگیری جوجهها است.
عجله برای فروش جوجه
برخی جوجهها پیش از تکمیل فرآیند دونخور شدن فروخته میشوند که مشکلات زیادی برای خریدار ایجاد میکند.
استفاده از غذای نامناسب
غذاهای چرب، شور یا شیرین برای جوجهها مناسب نیستند.
عدم کنترل وزن
گاهی جوجه ظاهراً فعال است اما در حال از دست دادن وزن میباشد.
استرس محیطی
جابجایی مداوم، تغییر قفس یا حضور حیوانات دیگر میتواند فرآیند دونخور شدن را دشوار کند.
از کجا بفهمیم جوجه کاملاً دونخور شده است؟
یک جوجه کاملاً دونخور:
- خودش غذا مصرف میکند.
- وزن ثابتی دارد.
- بدون سرلاک بیقرار نمیشود.
- چینه دان آن پس از مصرف غذای جامد پر میشود.
- رشد طبیعی دارد.
تنها در این مرحله میتوان تغذیه دستی را به طور کامل متوقف کرد.
دونخور کردن عروس هلندی
عروس هلندی یکی از محبوبترین گونههای پرورشی است.
بسیاری از جوجههای عروس هلندی بین 50 تا 60 روزگی آماده از شیرگیری میشوند.
بهترین غذاهای کمکی در این دوره:
- ارزن
- پلت
- جوانهها
- سبزیجات نرم
هستند.
دونخور کردن کاسکو
کاسکوها معمولاً دیرتر از سایر طوطیها دونخور میشوند.
عجله در حذف سرلاک در این گونه میتواند باعث بروز مشکلات رفتاری و کاهش رشد شود.
پرورشدهندگان حرفهای معمولاً زمان بیشتری برای تکمیل فرآیند از شیرگیری کاسکو اختصاص میدهند.

جمعبندی
دونخور کردن جوجههای سرلاکی فرآیندی تدریجی است که نیاز به صبر و دقت دارد. ارائه غذای مناسب، کاهش تدریجی سرلاک، کنترل روزانه وزن و جلوگیری از استرس محیطی مهمترین عوامل موفقیت در این مرحله هستند. جوجهای که به درستی دونخور شود، رشد بهتر، سلامت بیشتر و آمادگی بالاتری برای زندگی مستقل خواهد داشت.
فروشگاه عمده «طوطی من» با عرضه انواع سرلاک، پلت، مکملهای رشد و تجهیزات تخصصی پرورش پرندگان زینتی، همراه پرورشدهندگان و فروشندگان سراسر کشور است.
سوالات متداول
بهترین سن دونخور کردن عروس هلندی چیست؟
معمولاً بین 45 تا 60 روزگی، اما آمادگی جوجه مهمتر از سن آن است.
آیا میتوان سرلاک را ناگهانی قطع کرد؟
خیر. قطع ناگهانی سرلاک میتواند باعث کاهش وزن و مشکلات رشد شود.
بهترین غذای شروع برای جوجههای سرلاکی چیست؟
پلت باکیفیت، جوانهها، ارزن و سبزیجات نرم از بهترین گزینهها هستند.
از کجا بفهمیم جوجه کاملاً دونخور شده است؟
زمانی که بدون دریافت سرلاک وزن پایدار داشته باشد و به طور مستقل غذای کافی مصرف کند.